اسد الله معطوفى
576
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
گورستان قوچتپه ( دپه ) آققلعه گورستانهاى قديمى تراكمه بيشتر در قسمت شمال تركمانصحراى ايران و در حاشيه جنوبى رود اترك قرار گرفتهاند . يعنى مناطقى همچون گميشان ( گميشدپه - گوموشدفه ) ، شمال آققلعه ( حوالى سد وشمگير ) ، اينچهبرون ، داشلىبرون ، شمال گنبد قابوس ( حوالى هوتن و كرند ) ، مراوهتپه و شمال گليداغ ( منطقه گوكلاننشين ) . علتش آن بود كه تراكمه در چند قرن پيش ، پس از عبور از رود اترك نتوانستند به يكباره به سوى جنوب يعنى حوالى آققلعه و گنبد فعلى به پيشروى ادامه دهند . اصولا با رسيدن خبر پيشروى اندك طوايف و تيرههاى مختلف تركمان از حوالى سرحدات شمالى استراباد يعنى حاشيه رود اترك ، بلافاصله شاه ، پايتختنشينان و حكام استراباد و گاه حكام خراسان عكس العمل نشان داده و با فرستادن قشونهاى مجهز ، به سركوب و عقبنشينى آنها اقدام مىكردند . آققلعه ( آققلا ) و اوبههاى تركماننشين جنوب آن ، در حدود 100 سال اخير با توجه به سياست يكجانشين كردن تراكمه از سوى رضا شاه پهلوى ، شكل اصلى را به خود گرفتند . بنابراين گورستانهاى اين نواحى يادشده ( يعنى مناطق تركماننشين جنوب رود گرگان به سوى شهر گرگان ) قدمت زيادى ندارند . اما در شمال شهر آققلعه تپه - گورستان نه چندان قديمى وجود دارد كه تراكمه اين شهر به آن قوچدپه ( دفه ) ميگويند و مردگان خود را در آن دفن ميكنند . در سمت شمال غربى قبرستان بيشتر طوايف پورى ، صحنه ، توماج ، كسلخه و قرنجيك ، در قسمت جنوب شرقى اكثرا طوايف قزل ، طعنه و دليجه دفن شدهاند كه اتفاقا در بافت جمعيت شهر آققلعه هم اكثريت جمعيت با اين تيرهها است . در بخش جنوب شرقى هم چند قبر متعلق به قزاقهاى مقيم جنوب غربى اين شهر مدفون هستند كه تصوير يكى از سنگ مزارهاى آنها را آوردهايم . بنابراين قوم قزاق علاوه بر گورستانى در فاصله 200 مترى در شرق گورستان امامزاده عبد الله شهر گرگان ، در قبرستان يعقوب پيغمبر و نيز اينجا هم دفن شدهاند . لازم به ذكر است كه قزاقها پس از انقلاب كمونيستى شوروى ، از طريق حسينقلى ( شرق كشور تركمنستان كنونى ) وارد تركمنصحراى ايران شدند ، سپس در چند مكان مثل قزاق محله گرگان ، آققلعه ، بندر تركمن و محله چائىبوئى گنبد مستقر گرديدند . مورد شاخص در مورد بافت جمعيتى شهر آققلعه آن است كه چند طايفه عمده يعنى